Pamięci śląskich powstańców z Zakopanego, Podhala i Orawy.

Zakopane włącza się w obchody 100. rocznicy wybuchu III Powstania Śląskiego i upamiętnia podtatrzańskich ochotników do walki o polskość Górnego Śląska. Wśród nich był również Orawianin.

Hasłem Tygodnia Górnośląskiego organizowanego przez Centralny Komitet Plebiscytowy w Warszawie na przełomie grudnia 1920 i stycznia 1921 roku było zdanie „Wszyscy i wszystko dla Górnego Śląska”. Każdy czujący się Polakiem odpowiedział na to wezwanie we właściwy dla siebie sposób. Pomoc mieszkańcom Śląska była dla mieszkańców miasta pod Giewontem naturalnym obowiązkiem. Przedstawiciele Podhala – Helena Roj Kozłowska wraz z muzyką Bartusia Obroty i członkami Związku Górali jeździli agitować za Polską, wystawiając przedstawienie „Janosik”.

Zaraz po rozpoczęciu działań zbrojnych na Górnym Śląsku (w nocy z 2 na 3 maja 1921r.), czterdziestu młodych Zakopiańczyków spontanicznie zgłosiło się, aby wesprzeć powstanie. Ich walka w szeregach 2 Baterii I Dywizjonu Artylerii pod dowództwem por. Jerzego Lgockiego zakończyła się sukcesem. Wszyscy wrócili do domu pod sztandarem zwycięstwa. Jedną z najważniejszych osób działających na rzecz przywrócenia Polsce Śląska był Wojciech Korfanty, nie tylko czasowy mieszkaniec, ale także Honorowy Obywatel Zakopanego, członek Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.

W walkach powstańczych na Górnym Śląsku uczestniczył Rudolf Kastyak, pochodzący z Trzciany, jeden z orawskich Bojowników Niepodległości.

— Zaraz od początku walczyłem w pierwszej linii na froncie i brałem udział w walce pod Górą Św. Anny, pod Lichynią, pod Sławięcicami, pod Rudzińcem itd. Komendantem II Bat. Wojsk Powstańczych był por. [Jerzy] Lgocki, który na Górnym Śląsku pełnił służbę pod nazwiskiem kpt. “Jastrzęba”

— wspominał Orawianin.

Przywołany przez niego dowódca, Jerzy Lgocki w listopadzie 1918 r. wprowadzał polskie oddziały do Głodówki i Suchej Góry. Dwa lata później był organizatorem góralskiego zaciągu do walki z Niemcami o Śląsk.

Sam Rudolf został ciężko ranny i leżał w szpitalu w Sosnowcu. „Po powstaniu otrzymałem posadę na poczcie w Zakopanem, gdzie brałem czynny udział w różnych organizacjach, jak Strzelec, Zw. Powstańców Górnśląskich, Zw. Oficerów Rezerwy, a zarazem byłem prezesem Zw. Powstańców na powiat Nowy Targ” — szczycił się po latach Orawianin.

***

RUDOLF KASTYAK, pseudonim “MAŁY RUDOLF”, “MAŁY RUDEK”
ur. 1 maja 1904 r. w Trzcianie
Syn Rudolfa i Marii Galas
zam. Warszawa, ul. Miedziana 14/107
zawód: naczelnik w Ministerstwie Poczt i Telegrafów (wcześniej naczelnik urzędu pocztowego w Kole)
Zm. 15 listopada 1962 r.
Inne odznaczenia: odznaka z Powstania Górnośląskiego i Krzyż II Bat. Wojsk Powstańczych

Odznaczony Medalem Niepodległości w 1937 r.

Podchorąży rezerwy 3. Pułku Strzelców Podhalańskich, w czasie plebiscytu pracował w tajnej organizacji wojskowej na Orawie jako tajny kurier. Był również członkiem bojówki przy tej organizacji. Występował bardzo odważnie. Przedzierał się na teren czeski i tam go raz schwytano i uwięziono w Koszycach. Po zakończeniu plebiscytu orawskiego brał czynny udział w powstaniu na Górnym Śląsku, gdzie był ciężko ranny i leżał w szpitalu w Sosnowcu. Człowiek bardzo zasłużony dla sprawy polskiej na Orawie.

Zobacz więcej w bazie orawskich Bojowników Niepodległości

***

13 czerwca br. odbyła się -inscenizacja teatralna na podstawie wspomnień Władysława Cieleckiego: „Z Zakopanego na Górny Śląsk. Historia wymarszu ochotników z 2 Baterii Artylerii”. Tego samego dnia na fasadzie zakopiańskiego Urzędu Miasta wyświetlono wielkoformatową animację komputerową (mapping), która opowiada o historii powstań śląskich.

 

Dalsze zaplanowane wydarzenia mają na celu przybliżenie pełnej historii udziału Zakopiańczyków w III Powstaniu Śląskim. Kulminacją obchodów będzie odsłonięcie pomnika poświęconego ochotnikom z Zakopanego i Podhala, którzy w maju 1921 roku wyruszyli pod dowództwem por. Jerzego Lgockiego do walki o polskość Górnego Śląska, służąc w szeregach 2 Baterii Artylerii wojsk III Powstania Śląskiego.

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *