“Matka Orawy” Pomnikiem Historii

Kościół w Orawce dołącza do kilkunastu małopolskich i zaledwie ponad stu w skali całego kraju zabytków uznanych za Pomnik Historii, czyli obiektów o szczególnym znaczeniu dla kultury narodowej.

Historia kościoła w Orawce sięga połowy XVII wieku i wiąże się z akcją kontrreformacyjną na Górnych Węgrzech. Świątynia, przy której powstała pierwsza w okolicy katolicka parafia pw. św. Jana Chrzciciela szczyci się m.in. monumentalnymi malowidłami i unikatowymi oponami wielkopostnymi.

Pomnik Historii jest jedną z pięciu form ochrony zabytków. Od roku 1994 na listę Pomników Historii wpisano ponad sto obiektów. Uznanie za Pomnik Historii oznacza nadanie danemu zabytkowi lub parkowi kulturowemu szczególnej rangi ze względu na jego wartość dla kultury narodowej. Z tego powodu obiekt taki może otrzymać priorytetowe dofinansowanie na prace remontowo-konserwatorskie z budżetu państwa.

8 kwietnia 2021 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda podpisał rozporządzenie w sprawie uznania za pomnik historii kościoła pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela w Orawce. Rozporządzenie wchodzi w życie 20 kwietnia 2021 r.

W treści rozporządzenia zapisano m.in.:

§ 1. Uznaje się za pomnik historii „Orawka – kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela”, położony w Orawce, w województwie małopolskim.

§ 2. Celem ochrony pomnika historii wymienionego w § 1 jest zachowanie, ze względu na wartości historyczne, artystyczne i naukowe, najstarszego katolickiego i jedynego dziś drewnianego kościoła polskiej części Górnej Orawy, który dzięki wyjątkowej klasie artystycznej i autentyzmowi architektury, wystrojowi i wyposażeniu wnętrza stanowi najcenniejszy dokument dziejów i kultury materialnej tego regionu Polski, a w czasie, gdy region ten znajdował się poza granicami naszego kraju, odegrał znaczącą rolę w podtrzymywaniu tożsamości narodowej i religijnej polskich osadników i ich potomków.

W treści rozporządzenia opublikowanego w Dzienniku Ustaw 19 kwietnia 2021 r. określono również obszar ochrony, do którego oprócz świątyni należy również jej cmentarne otoczenie.

Zabiegi o wyróżnienie najstarszej zachowanej świątyni na polskiej Orawie zintensyfikowane zostały już w 2018 r. W procesie decyzyjnym podpisanie rozporządzenia Głowy Państwa poprzedzone zostało rekomendacją udzieloną przez Radę Ochrony Zabytków przy ministrze kultury.

W XX wieku kościół w Orawce był miejscem m.in. oficjalnych wizyt prezydentów Polski: Ignacego Mościckiego w 1929 r. i Lecha Wałęsy w 1995 r. Jako przejawy historycznego znaczenia obiektu wskazać można odnoszące się do niego określenia: „Matka Orawy” i „Orawski Wawel”.

Kościół w Orawce nawiązuje również do dziedzictwa czasów Królestwa Węgier. Zwracającym uwagę elementem polichromii są malowidła przedstawiające świętych i błogosławionych związanych z historią chrześcijaństwa na Węgrzech.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *