Pomnik Historii w Orawce oficjalnie potwierdzony

W Pałacu Prezydenckim odbyła się uroczystość potwierdzająca wpisanie nowych obiektów na listę Pomników Historii. Wśród nich znalazł się zabytkowy kościół w Orawce, a okolicznościowy dokument oraz tablicę odebrała delegacja z Orawy.

– Dzisiejsza uroczystość dopełnia pięknego dzieła. Dziękuję Państwu za to, że dbacie o niezwykłe świadectwa naszej historii i tradycji. Dzięki Waszej pieczy nad tymi obiektami, one są dzisiaj wspaniałym źródłem wiedzy

– podkreślił prezydent Andrzej Duda, zwracając się do zarządców i opiekunów obiektów, które na liście Pomników Historii znalazły się w ostatnich dwóch latach.

Z kolei Piotr Gliński, wicepremier i minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zwrócił uwagę na lokalne inicjatywy:

– To, co się zadziało oddolnie, było niesamowicie imponujące. (…). Okazuje się, że piękna polska tożsamość, wyrażająca się w bardzo różnorodnych obiektach, jest szalenie atrakcyjna. Naprawdę mamy poruszenie społeczne, ruch społeczny, który powodował, że musieliśmy na to odpowiadać

– podkreślił szef resortu uczestniczącego w procedurze nadawania prestiżowego tytułu.

Tytuł Pomnika Historii jest nadawany od 1994 r. jako jedna z form ochrony zabytków w Polsce i oznacza uznanie szczególnej rangi danego obiektu lub obszaru ze względu na jego wartość dla kultury narodowej.

W 2018 r. listę dotychczasowych 81 Pomników Historii rozszerzono w ramach inicjatywy zawierającej się w haśle „Sto Pomników Historii na Stulecie Odzyskania przez Polskę Niepodległości”. 10 grudnia 2018 r. podczas uroczystej Gali w Teatrze Narodowym Prezydent przekazał okolicznościowe tablice gospodarzom obiektów, których liczba doszła już do 105. Wspomniane tablice, wykonane z tworzywa sztucznego wypełnia nowoczesna kompozycja z zarysem pierwszego godła II Rzeczypospolitej. Takie same symbole rangi i ważności, ale też pamiątki obchodów stulecia odzyskania niepodległości zostały przeznaczone do oznaczenia kolejnych 9 obiektów, które na liście Pomników Historii znalazły się w latach 2020-2021.

21 października 2021 r. w Pałacu Prezydenckim dokument potwierdzający wyjątkowy status kościoła w Orawce oraz okolicznościową tablicę odbierała czteroosobowa delegacja: ks. Adam Gabryś – proboszcz orawczańskiej parafii, Józef Szperlak – prezes Towarzystwa Przyjaciół Orawy, Józef Spytkowski – sołtys, oraz Lucyna Borczuch – przewodnik po zabytkowym kościele. To właśnie ona od 2018 r. koordynowała wysiłki lokalnych podmiotów starających się o wyróżnienie obiektu.

Podczas prezentacji w Pałacu Prezydenckim podkreślano, że zabytkowy kościół w Orawce stanowi „Dokument kultury polskiej części Górnej Orawy. Jedyny zachowany w tym regionie drewniany kościół ilustruje przenikanie się wpływów polsko-węgierskich  i tradycji na ziemiach pogranicza”.

Prezydent RP, Andrzej Duda dokument w sprawie kościoła w Orawce podpisał już 8 kwietnia 2021 r. Rozporządzenie weszło w życie 20 kwietnia 2021 r. W jego treści zapisano m.in.:

§ 1. Uznaje się za pomnik historii „Orawka – kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela”, położony w Orawce, w województwie małopolskim.

§ 2. Celem ochrony pomnika historii wymienionego w § 1 jest zachowanie, ze względu na wartości historyczne, artystyczne i naukowe, najstarszego katolickiego i jedynego dziś drewnianego kościoła polskiej części Górnej Orawy, który dzięki wyjątkowej klasie artystycznej i autentyzmowi architektury, wystrojowi i wyposażeniu wnętrza stanowi najcenniejszy dokument dziejów i kultury materialnej tego regionu Polski, a w czasie, gdy region ten znajdował się poza granicami naszego kraju, odegrał znaczącą rolę w podtrzymywaniu tożsamości narodowej i religijnej polskich osadników i ich potomków.

W treści rozporządzenia opublikowanego w Dzienniku Ustaw 19 kwietnia 2021 r. określono również obszar ochrony, do którego oprócz świątyni należy jej cmentarne otoczenie. W procesie decyzyjnym podpisanie rozporządzenia przez Głowę Państwa poprzedzone zostało rekomendacją udzieloną przez Radę Ochrony Zabytków przy ministrze kultury.

Historia kościoła w Orawce sięga połowy XVII wieku i wiąże się z akcją kontrreformacyjną na Górnych Węgrzech. Świątynia, przy której powstała pierwsza w okolicy katolicka parafia pw. św. Jana Chrzciciela szczyci się m.in. monumentalnymi malowidłami i unikatowymi oponami wielkopostnymi. Budowniczy kościoła, ks. Jan Szczechowicz od 2018 r. patronuje miejscowej szkole podstawowej.

W XX wieku kościół w Orawce był miejscem m.in. oficjalnych wizyt prezydentów Polski: Ignacego Mościckiego w 1929 r. i Lecha Wałęsy w 1995 r. Jako przejawy historycznego znaczenia obiektu wskazać można odnoszące się do niego określenia: „Matka Orawy” i „Orawski Wawel”.

 


Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *