Józefa Machay-Mikowa

JÓZEFA MACHAY-MIKOWA
ur. 11 listopada 1897 r. w Jabłonce
córka Andrzeja i Marii Zwolińskiej
zam. Lipnica Wielka
zawód: nauczyciel
zm. 14 października 1942 r.
inne odznaczenia: Krzyż Kawalerski “Polonia Restituta”

Odznaczona Krzyżm Niepodległości w 1937 r.


W r. 1913 zorganizowała Polskie Kółko Samokształceniowe wśród młodzieży na Orawie.

      W Listopadzie 1918 została obrana członkiem Rady Narodowej na Orawie. Od 13-go stycznia 1919 wojska polskie opuściły Orawę i Spisz. Czesi zajęli teren, stosując się do uchwały Rady Narodowej, pozostaną a terenie i przez cały czas okupacji czeskiej wykonywała i prowadziła agendy Rady Narodowej wskutek czego była codziennie brutalnie napastowana przez żandarmerię czeską. Za niesłychanie odważną pracę polską była czterokrotnie aresztowana: 9 czerwca 1919 została wywieziona do obozu w Teresynie, w listopadzie 1919 po powrocie z podróży wywiadowczej do Nowego Targu zamknięta w więzieniu w Trzcianie na Orawie, w lutym 1920 schwytana w nocy w drodze pieszej do Nowego Targu i znów w Trzcianie zaaresztowana oraz 3-go marca 1920 zaaresztowana w mieszkaniu w Lipnicy Wielkiej i przez 10 dni trzymana w więzieniu – i tylko interwencja komisji alianckiej ją wyzwoliła od sądu wojskowego, który jej groził.

ZOBACZ TAKŻE: Za Polskę – Notatki z więzienia czeskiego

Przez cały czas okupacji czeskiej pilnie organizowała i rozbudowywała placówki polskie, pomimo bardzo ostrego nadzoru czeskiego. Dla Czechów była na tyle “nieznośną”, że wojsko czeskie otrzymało nawet rozkaz rozstrzelania jej, jeżeli ką ponownie schwyci powrotnej drodze z Nowego Targu, o czem ona dobrze wiedziała, ale z Nowym Targiem dalej się osobiście komunikowała, biorąc udział w naradach komitetu plebiscytowego w Nowem Targu.

 

Po rozpisaniu plebiscytu na życzenie pracowników plebiscytowych przeniosła się n Spisz, gdzie równie niestrudzenie organizowała placówki, rozbijała zgromadzenia czechofilskie i wszędzie była pierwszą, gdzie sprawa polska była zagrożona. Po przyłączeniu Orawy i Spisza do Polski pracuje czynnie nad podniesieniem oświatowem i gospodarczem ludności na Orawie. Pomaga również bratu swemu, ks. Ferdynandowi Machayowi w uświadamianiu Polaków w CSR.

 

 

_________________

Jeżeli posiadasz dodatkowe informacje nt. w.w. osoby lub innych zasłużonych dla odzyskania przez Polskę niepodległości i zjednoczenia części Orawy z odrodzonym państwem polskim – prosimy o kontakt. Czekamy również na wspomnienia krewnych odznaczonych osób. Uzupełnione materiały posłużą do wydania pełnego opracowania o mieszkańcach Orawy, uhonorowanych Krzyżami i Medalami Niepodległości.

Materiał archiwalny z zasobu Centralnego Archiwum Wojskowego opracował Łukasz Wiater

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *